Pierwszy kwartał tego roku był czasem istotnego przyspieszenia działań europejskich państw na rzecz rozwoju czystego przemysłu. We Francji wyłoniono zwycięskie projekty w ramach programu „Grands Projets Industriels de Décarbonation”, który oferuje granty dla dużych instalacji, uzależniając poziom pomocy od redukcji emisji CO2. Do końca roku otrzymają one aż 1,6 miliarda euro dofinansowania publicznego. Dobre praktyki płyną też z Niemiec i Grecji, gdzie mechanizmy oparte na CISAF (unijne ramy pomocy publicznej dla czystego przemysłu) stosuje się do rozwijania rodzimych cleantechów. Obecnie rozwiązania oparte na CISAF wdrożono już w krajach, gdzie zlokalizowane jest ponad 70% europejskiego przemysłu. Polska jest w tym obszarze niestety zapóźniona, przez co ryzykujemy utratą konkurencyjności i odpływem inwestycji do innych części Europy.

„Kwartalnik transformacji przemysłu 1/2026. Spóźniony start w europejskim wyścigu” otwiera nowy cykl przekrojowych analiz postępu w realizacji głównych postulatów polskich firm i stowarzyszeń przemysłowych ujętych w Pakcie dla polskiego przemysłu. Pokazujemy w nim, w jakich obszarach wsparcia transformacji przemysłu Polsce udało się dokonać postępów, a gdzie zmiany postępują za wolno lub wcale.

„Pierwszy kwartał 2026 roku pokazał, że w wyścigu o budowę czystego przemysłu Polska wciąż stoi w blokach startowych. Firmy czekają na konkrety ze strony rządu w sprawie zapowiedzianej strategii transformacji przemysłowej. Tymczasem rozwiązania w ramach nowych zasad pomocy publicznej CISAF wdrożyły już państwa odpowiadające łącznie za ponad 70 proc. europejskiego przemysłu, w tym kluczowe gospodarki takie jak Niemcy, Francja czy Włochy. Polska – jako gospodarka aspirująca do trwałego miejsca w grupie G20 i kraj opierający swoje PKB w 20 proc. na przemyśle – powinna należeć do grona państw nadających tempo europejskiej transformacji przemysłowej. Największym ryzykiem dla Polski nie jest dekarbonizacja, ale bierność w kreowaniu narzędzi wspierających transformację. Jeśli polski rząd nie przyspieszy wdrażania mechanizmów finansowania rozwoju czystego przemysłu na bazie nowych europejskich zasad pomocy publicznej, ryzykujemy spadek atrakcyjności inwestycyjnej kraju i odpływ nowych projektów do innych państw UE, które działają szybciej” – komentuje Aleksander Śniegocki, prezes Instytutu Reform.

Autorzy Kwartalnika zwracają uwagę na to, że od początku tego roku w Polsce nie dokonał się żaden przełom spośród siedmiu filarów Paktu:
❌ Strategia dla przemysłu – brak konkretnych zobowiązań co do zawartości i harmonogramu w zapowiedziach rządowych. Przedłożenie aKPEIK Komisji Europejskiej opóźnia się już o 21 miesięcy.
❌ Fundusz Transformacji Energetyki – brak postępów.
❌ Brak systemowego dialogu z interesariuszami.

Są jednak pozytywne sygnały, które mogą być jaskółkami zmian w podejściu rządu do zajęcia się dekarbonizacją przemysłu na poważnie:
✅️Poprawa niektórych regulacji – nowelizacja ustawy sieciowej może być systemowym krokiem w kierunku przyspieszenia inwestycji w czyste technologie.
✅️ Innovate Poland – BGK finalizuje prace nad strategią, która ma wspierać inwestycje w polskie przedsiębiorstwa na łączną kwotę 4-8 mld zł.
✅️ Ministerstwo Rozwoju i Technologii rozpoczęło prace nad CISAF.

„Opóźnienia w przygotowaniu strategii utrudniają polskim przedsiębiorstwom planowanie swojego dalszego rozwoju i inwestycji. Bez strategii przemysłowej, nowych narzędzi wsparcia i systemowego dialogu z biznesem trudno mówić o wyścigu o konkurencyjność. Polska rozpoczęła ten wyścig z opóźnieniem, ale ma do wykorzystania dobre przykłady skutecznej polityki przemysłowej w Europie. Francja łączy cele klimatyczne z wielomiliardowym wsparciem inwestycyjnym dla wybranych projektów przemysłowych. Z kolei Niemcy wykorzystują CISAF do skalowania całych łańcuchów wartości wokół czystych technologii. Polskie państwo może jeszcze pomóc krajowemu przemysłowi nadrobić ten dystans. Zależy to jednak od proaktywnej postawy rządu w Warszawie. Firmy czekają na spójny plan dekarbonizacji przemysłu i przedstawienie zestawu konkretnych narzędzi wspierających konkurencyjność w ramach systemowego dialogu z administracją” – podkreśla Maciej Lipiński, analityk ds. polityki klimatyczno-energetycznej i jeden z autorów Kwartalnika.

W publikacji uwzględniamy kluczowe rekomendacje, z których powinna skorzystać polska administracja, aby nadgonić ogon europejskiego wyścigu. Zachęcamy przede wszystkim przedstawicieli odpowiednich resortów i instytucji do zapoznania się z pełną treścią Kwartalnika dostępną poniżej.