Elektryfikacja przemysłu stanowi kluczowy kierunek dla utrzymania konkurencyjności Unii Europejskiej oraz wzmacniania jej odporności gospodarczej, politycznej i militarnej. Powinna następować przy maksymalnym wykorzystaniu zeroemisyjnych źródeł energii.

W Polsce istotną barierą dla elektryfikacji jest mechanizm opłaty mocowej.

Obecny sposób jej naliczania premiuje stabilny, „płaski” profil zużycia energii. Jednocześnie zniechęca do zwiększania poboru w godzinach naliczania opłaty mocowej (określonych przez URE na 7.00-21.59, w dni robocze). W tych samych okresach występuje rosnąca nadpodaż produkcji energii ze źródeł fotowoltaicznych. Skutkuje to koniecznością ograniczenia produkcji m.in. poprzez nierynkowe redysponowanie. W praktyce więc część najtańszej energii z OZE jest marnowana. W efekcie obecny model ogranicza bodźce ekonomiczne do elektryfikacji oraz aktywnego zarządzania zużyciem energii przez przemysł.

Odpowiednio zaprojektowana opłata mocowa powinna pełnić funkcję czytelne go sygnału cenowego skłaniającego odbiorców do ograniczania poboru energii w okresach deficytu mocy w systemie elektroenergetycznym. Taki mechanizm pozwala ograniczyć wolumen mocy kontraktowanej na rynku mocy oraz obniżyć koszty funkcjonowania całego systemu. Utrzymanie obecnego modelu może prowadzić do skutków odwrotnych, przy jednoczesnym wzroście kosztów redysponowania OZE.

Zmiana konstrukcji opłaty mocowej powinna uwzględniać realia funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. W pierwszej kolejności konieczne jest zawężenie zakresu godzin jej naliczania. Powinny one odpowiadać rzeczywistym momentom ryzyka niedoboru mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym (KSE). Takie podejście pozwoli odbiorcom lepiej dostosować profil zużycia energii do warunków systemowych i reagować na sygnały cenowe.

Zasadne jest również rozważenia odejścia od rozwiązań premiujących stabilny, płaski profil zapotrzebowania na energię elektryczną wśród przedsiębiorstw. Mechanizm ten odzwierciedla strukturę systemu elektroenergetycznego opartą głównie na źródłach konwencjonalnych. Tymczasem zgodnie z Krajowym Planem w dziedzinie Energii i Klimatu z czerwca 2026 roku, produkcja energii z OZE będzie dynamicznie rosnąć. W scenariuszu przyspieszonej transformacji (with additional measures – WAM) produkcja energii elektrycznej ze słońca i wiatru wyniesie 91,5 TWh w 2030 roku oraz 170,2 TWh w 2040 roku. Będzie to stanowić odpowiednio 47% i 63% całkowitej produkcji energii elektrycznej. Wymusza to potrzebę uelastycznienia systemu i większego powiązania bilansowania z sygnałami cenowymi, dla wszystkich użytkowników.

Należy jednak zauważyć, że proponowana zmiana mechanizmu opłaty mocowej może zwiększyć koszty dla niektórych odbiorców energochłonnych. Dotyczy to szczególnie podmiotów o płaskim profilu zużycia. Ze względu na ich znaczenie dla utrzymania zdolności produkcyjnych w Polsce i Europie, zasadne jest wprowadzenie tymczasowych mechanizmów wsparcia, kompensujących wzrost kosztów energii w okresie transformacji. Rozwiązania te powinny być zaprojektowane w ramach szerszej polityki przemysłowej.