Mimo postępu transformacji energetycznej poziom elektryfikacji gospodarki w Unii Europejskiej od ponad dekady pozostaje praktycznie niezmieniony i wynosi ok. 23% końcowego zużycia energii (dla porównania, według danych Międzynarodowej Agencji Energii (MAE/IEA) w 2024 r. udział energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii w Chinach wynosił 28%). W Polsce poziom ten jest jeszcze niższy – według danych MAE energia elektryczna odpowiada za ok. 20% końcowego zużycia energii w kraju.

Zaprezentowany w lipcu 2026 r. przez Komisję Europejską pakiet proponowanych reform, obejmujący dokument Electrification Action Plan (EAP), wprowadza orientacyjny cel zwiększenia udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii w UE do 46% w 2040 r. Cel ma charakter ogólnounijny – poziom ambicji ma jeszcze zostać poddany ocenie skutków, a jego przełożenie na poziom krajowy i sposób monitorowania postępów zostaną określone w ramach rewizji Rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, której propozycję Komisja ma przedstawić w IV kwartale 2026 r. Osiągnięcie proponowanego przez Komisję celu wymagałoby około dziewięciokrotnego przyspieszenia tempa elektryfikacji UE w porównaniu ze średnim tempem obserwowanym od 1990 r.

Komisja argumentuje, że elektryfikacja jest niezbędna, aby zmniejszyć zależność UE od importowanych paliw kopalnych i zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne. Niedawne kryzysy geopolityczne pokazały, że uzależnienie od importu ropy i gazu przekłada się na wyższe i niestabilne koszty energii. W związku z tym elektryfikacja ma poprawić konkurencyjność europejskiej gospodarki – Komisja szacuje, że może ograniczyć wydatki na import paliw kopalnych nawet o 260 mld EUR rocznie do 2040 r. oraz obniżyć koszty wytwarzania energii elektrycznej o ok. 20%. Przyspieszenie elektryfikacji ma również zwiększyć popyt na czyste technologie, takie jak pompy ciepła, pojazdy elektryczne czy magazyny energii, tworząc większy rynek dla europejskich producentów i wzmacniając opłacalność inwestycji w ich produkcję.

Punkty wyjścia i bariery dla elektryfikacji różnią się jednak pomiędzy państwami członkowskimi. Dlatego w niniejszym opracowaniu przedstawiamy kluczowe z polskiej perspektywy propozycje Komisji Europejskiej.