Drugie wydanie Kwartalnika Transformacji Przemysłu “Nowy impuls dla czystych inwestycji” pokazuje, że kolejne miesiące 2026 roku przynoszą wiatr zmian w polskim przemyśle. Pojawiły się ważne zapowiedzi nowych instrumentów wspierających inwestycje, jednak nadal brakuje przełożenia ich na konkretne działania, harmonogramy i mechanizmy wdrożeniowe. 

Nowa publikacja kontynuuje rozpoczęty w tym roku cykl kwartalnych przeglądów postępu w realizacji postulatów polskich firm i organizacji branżowych ujętych w Pakcie dla polskiego przemysłu. Pierwsza edycja pokazywała, że w czasie, gdy inne państwa UE przyspieszały działania na rzecz czystego przemysłu, Polska pozostawała opóźniona we wdrażaniu narzędzi wsparcia, w tym mechanizmów opartych na unijnych ramach pomocy publicznej CISAF. 

Drugi numer Kwartalnika przedstawia już bardziej zniuansowany obraz: pojawiły się sygnały aktywizacji i nowe zapowiedzi rządowe, ale nadal brakuje efektów odczuwalnych przez firmy planujące inwestycje w dekarbonizację, efektywność energetyczną, czyste technologie i modernizację produkcji. 

„Polski przemysł potrzebuje nie tylko deklaracji, ale przewidywalnego planu działania: strategii przemysłowej, stabilnych regulacji, finansowania transformacji oraz stałego dialogu z administracją. Bez tego firmy nie będą w stanie podejmować decyzji inwestycyjnych w tempie potrzebnym do utrzymania europejskiej i globalnej konkurencyjności” – mówi analityk Instytutu Reform Maciej Lipiński, autor Kwartalnika. 

Ambitne zapowiedzi finansowe, ale CISAF wciąż na wczesnym etapie 

Jednym z najważniejszych wydarzeń II kwartału była zapowiedź pakietu pięciu programów gospodarczych wspierających inwestycje, obejmujących m.in. granty inwestycyjne, wsparcie czystych technologii, reformę Polskiej Strefy Inwestycji, reformę KUKE oraz program Accelerate PL dla startupów. Autorzy Kwartalnika oceniają ten kierunek jako pozytywny sygnał, ale podkreślają konieczność szybkiej operacjonalizacji zapowiadanych instrumentów.  

Szczególne znaczenie ma wdrożenie w Polsce mechanizmów opartych na CISAF – unijnych ramach pomocy publicznej dla czystego przemysłu. Prace nad tym rozwiązaniem w MRiT pozostają nadal w fazie „analitycznej i koncepcyjnej”, co utrudnia przedsiębiorstwom przygotowanie projektów inwestycyjnych oraz ocenę dostępnych ścieżek finansowania. 

Autorzy zwracają również uwagę na postęp prac nad Programem Rozwoju Inwestycji w Polskiej Gospodarce do 2035 r., który przeszedł konsultacje i może zostać przyjęty w III kwartale 2026 r. Dokument ten ma określić priorytety inwestycyjne państwa i zastąpić obecny program.  

Strategia przemysłowa nadal bez przełomu 

W obszarze polityki przemysłowej Kwartalnik wskazuje na brak nowych informacji o postępach prac nad strategią przemysłową. Jednocześnie pozytywnie odnotowuje zapowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczącą przygotowania Długoterminowej Strategii Klimatycznej do końca 2026 r. Strategia ta ma opierać się na czterech filarach: suwerenności i bezpieczeństwie, modernizacji sektorowej, inwestycjach i rozwoju oraz korzyściach społecznych. 

Zdaniem autorów kluczowe będzie jednak powiązanie prac nad strategią klimatyczną z procesem tworzenia strategii przemysłowej oraz z dialogiem z przedsiębiorstwami i organizacjami branżowymi. Bez spójności tych procesów Polska może nie wykorzystać szansy na budowę krajowych łańcuchów wartości, rozwój local content i przyciąganie inwestycji w czyste technologie. 

Ważny krok w sprawie CCS, ale postęp regulacyjny pozostaje punktowy 

Najbardziej konkretnym postępem regulacyjnym II kwartału była publikacja rozporządzenia wyznaczającego 18 potencjalnych lokalizacji podziemnych magazynów CO₂. Autorzy oceniają to jako ważny krok w kierunku budowy krajowego rynku CCUS w Polsce oraz stworzenia warunków dla dekarbonizacji sektorów trudnych do zelektryfikowania. 

„Zmiany regulacyjne mają nadal punktowy charakter. W niektórych obszarach istotnych dla transformacji przemysłu – takich jak gospodarka o obiegu zamkniętym, zielone kompetencje, innowacje czy prawo pracy – w II kwartale nie odnotowano istotnych postępów” – zauważa analityczka Instytutu Reform Halina Jagielska, autorka Kwartalnika. 

Dialog z przemysłem wymaga instytucjonalizacji 

W Kwartalniku odnotowano, że tematy związane ze sprawiedliwą transformacją, Krajowym Planem w dziedzinie Energii i Klimatu, polityką przemysłową oraz sytuacją zaplecza górniczego były omawiane w ramach Rady Dialogu Społecznego. Autorzy wskazują jednak, że dialog ten nie przyniósł dotąd jasnych konkluzji. 

Autorzy publikacji rekomendują powołanie stałej, zinstytucjonalizowanej formy dialogu o przemyśle, najlepiej połączonej z procesem tworzenia strategii przemysłowej. Taki mechanizm miałby umożliwić regularne włączanie przedsiębiorstw, stowarzyszeń branżowych i innych interesariuszy w prace nad najważniejszymi dokumentami strategicznymi i regulacyjnymi. 

Hiszpania jako przykład skutecznego wykorzystania instrumentów UE 

W części poświęconej dobrym praktykom zagranicznym autorzy opisują hiszpański model wsparcia gospodarki wodorowej. Hiszpania pozyskała 1,2 mld euro z UE na rozwój tego sektora jeszcze przed wdrożeniem ram CISAF, a następnie połączyła krajowe finansowanie z mechanizmem Auction-as-a-Service w ramach Europejskiego Banku Wodorowego. 

Przykład ten pokazuje, że skuteczna polityka przemysłowa wymaga łączenia źródeł finansowania, elastycznego projektowania instrumentów i wcześniejszego przygotowania rynku do korzystania z nowych mechanizmów wsparcia. 

Rekomendacje: strategia, finansowanie, regulacje i dialog 

Autorzy drugiego Kwartalnika formułują zestaw rekomendacji dla administracji i przemysłu. Najważniejsze z nich obejmują: zapewnienie udziału przemysłu w tworzeniu strategii przemysłowej, szybkie i transparentne wdrożenie CISAF w Polsce, włączenie przemysłu w prace nad PEP2050 i Długoterminową Strategią Klimatyczną, realizację zapowiedzianych programów inwestycyjnych oraz powołanie stałego forum dialogu o przemyśle.  

„Kwartalnik Transformacji Przemysłu #2. Nowy impuls dla czystych inwestycji” jest dostępny tutaj.