Zarządzanie promieniowaniem słonecznym (SRM) to budzące szerokie dyskusje podejście do ograniczania skutków globalnego ocieplenia, polegające na odbijaniu części promieni słonecznych od Ziemi. Choć technologie te budzą nadzieje, niosą ze sobą istotne ryzyko środowiskowe, etyczne i geopolityczne. Obecnie brakuje jasnych ram regulacyjnych określających, czy i jak można prowadzić badania w tym obszarze. Od wypracowania standardów odpowiedzialnego zarządzania zależy, czy przyszłe działania będą bezpieczne i społecznie akceptowalne.

W odpowiedzi na te wyzwania powstała inicjatywa Conditions for Responsible Research on SRM: Analysis, Co-Creation and Ethos (Co-CREATE) – projekt badawczy w ramach programu Horyzont Europa, którego celem jest:

• zdefiniowanie warunków brzegowych dla bezpiecznych i etycznych badań nad SRM;
• wypracowanie ram zarządzania badaniami na poziomie europejskim i międzynarodowym;
• włączenie szerokiego grona interesariuszy i obywateli w dialog nad przyszłością tych technologii.

Aby to osiągnąć, zespół analizuje istniejące normy prawne i etyczne oraz prowadzi warsztaty współtworzenia (co-creation) z naukowcami, decydentami i stroną społeczną społeczeństwem obywatelskim. Prace koncentrują się na mapowaniu ryzyk, ocenie percepcji społecznej oraz badaniu potencjalnych konfliktów geopolitycznych wynikających z rozwoju technik SRM, przy jednoczesnym promowaniu transparentności działań naukowych.

Efektem prac są rekomendacje dotyczące zarządzania badaniami nad SRM w Europie, kodeksy postępowania etycznego oraz zestaw narzędzi wspierających przejrzysty dialog publiczny. Projekt dostarczy również wytycznych dla polityków i instytucji finansujących naukę.

W ramach projektu Instytut Reform odpowiada za analizę dotychczasowych doświadczeń dot. zarządzania ryzykownymi obszarami analogicznymi do badań nad technologiami modyfikacji promieniowania słonecznego.

Wszystkie te działania dostarczają rzetelnych dowodów niezbędnych do budowy społecznego nadzoru nad badaniami nad SRM. Dzięki projektowi Co-CREATE debata o przyszłości zarządzania klimatem opiera się na wartościach etycznych i społecznej akceptacji, co chroni przed niekontrolowanym rozwojem nowych technologii w Polsce i całej Europie.

Konsorcjum Co-CREATE, koordynowane przez Perspectives Climate Group zrzesza uznane uczelnie i instytuty badawcze z całej Europy (m.in. z Niemiec, Francji, Holandii i Wielkiej Brytanii), specjalizujące się w etyce technologii, prawie międzynarodowym, klimatologii oraz naukach politycznych.

Projekt Co-CREATE otrzymał finansowanie z programu badawczego i innوacji Unii Europejskiej „Horyzont Europa” w ramach umowy o dotacji nr 101137642 oraz finansowanie od UK Research and Innovation (UKRI) w ramach gwarancji finansowania Unii Europejskiej Horyzont Europejski (nr 10123643).